تعداد تنفس طبیعی نوزاد در دقیقه
اطفال1405/08/10۸ دقیقه مطالعه

تعداد تنفس طبیعی نوزاد در دقیقه

تعداد تنفس طبیعی نوزاد در دقیقه

نوزادها آرام و یکنواخت نفس نمی‌کشند و همین موضوع در هفته‌های اول بعد از تولد بسیاری از والدین را نگران می‌کند. نفس‌های سریع، مکث‌های کوتاه و صداهای ریز هنگام خواب اغلب بخشی از تنفس طبیعی نوزاد هستند، اما در موارد کمی هم نشانه‌ی مشکل تنفسی‌اند. در این راهنما ابتدا محدوده‌ی طبیعی تعداد تنفس نوزاد در سنین مختلف را مرور می‌کنیم. سپس روش درست شمارش، تفاوت تنفس در خواب و بیداری و علائمی را که نباید نادیده گرفت بررسی می‌کنیم.

تعداد تنفس طبیعی نوزاد در دقیقه چقدر است؟

تعداد تنفس یعنی شمار دم و بازدم کامل در یک دقیقه. برای یک نوزاد سالم و ترم، این عدد در حالت استراحت معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ نفس در دقیقه است. بزرگسالان در همین شرایط ۱۲ تا ۱۶ نفس می‌کشند، پس نوزاد تقریباً سه تا چهار برابر سریع‌تر نفس می‌کشد.

دلیلش ساده است. ریه‌های نوزاد کوچک‌اند و بدنش نسبت به اندازه‌اش اکسیژن بیشتری می‌خواهد، پس باید دفعات بیشتری نفس بکشد. منابع مختلف مرزها را کمی متفاوت می‌گویند. بعضی ۴۰ تا ۶۰ را برای بیداری و ۳۰ تا ۴۰ را برای خواب ذکر می‌کنند و بعضی بازه‌ی کلی ۳۰ تا ۵۰ را. مهم‌تر از چسبیدن به یک عدد دقیق، این است که نوزاد آرام باشد، راحت نفس بکشد و رنگ پوستش صورتی بماند.

جدول تعداد تنفس بر اساس سن

با بزرگ‌تر شدن کودک، تعداد تنفس به‌تدریج کم می‌شود:

گروه سنیتعداد تنفس طبیعی (در دقیقه)
نوزاد (۰ تا ۱ ماه)۳۰ تا ۵۰ (تا ۶۰ هم می‌تواند طبیعی باشد)
شیرخوار (۱ تا ۱۲ ماه)۲۰ تا ۴۰
نوپا (۱ تا ۳ سال)۲۰ تا ۳۰
پیش‌دبستانی (۳ تا ۵ سال)۲۰ تا ۳۰
دبستانی (۶ تا ۱۲ سال)۱۸ تا ۳۰

این اعداد مربوط به حالت استراحت‌اند. گریه، شیر خوردن، تب یا بازی تعداد تنفس را موقتاً بالا می‌برد.

تعداد تنفس نوزاد در خواب چند است؟

در خواب، متابولیسم بدن کندتر می‌شود و تنفس هم آرام‌تر می‌شود. تعداد تنفس نوزاد در خواب عمیق معمولاً حدود ۳۰ تا ۴۰ نفس در دقیقه است و گاهی حتی کمی کمتر می‌شود. در خواب سبک، که نوزادها بخش زیادی از شبانه‌روز را در آن می‌گذرانند، تنفس گاهی تند و گاهی آرام می‌شود.

اگر نوزاد تازه‌متولدشده‌ی شما در خواب تند نفس می‌کشد، قبل از نگرانی چند نکته را بررسی کنید. آیا در خواب سبک یا حین دیدن رویاست؟ آیا اتاق یا لباس او بیش از حد گرم است؟ آیا بینی‌اش از ترشحات گرفته است؟ تا وقتی تعداد تنفس در محدوده‌ی طبیعی می‌ماند و نشانه‌ی زحمت تنفسی دیده نمی‌شود، این تغییرات معمولاً بی‌خطرند.

آیا تنفس نوزاد ۶۰ بار در دقیقه طبیعی است؟

عدد ۶۰ مرزی‌ترین نقطه‌ی بازه‌ی طبیعی است و بیشتر والدین دقیقاً همین‌جا نگران می‌شوند. اگر نوزادی که ۶۰ بار در دقیقه نفس می‌کشد بیدار و فعال است، گریه کرده یا تازه شیر خورده، این عدد معمولاً مشکلی نشان نمی‌دهد. پس از چند دقیقه آرام‌شدن باید دوباره بشمارید.

نگرانی زمانی جدی می‌شود که تنفس بالای ۶۰ در دقیقه در حالت استراحت و حتی در خواب آرام ادامه پیدا کند. به‌ویژه اگر همراه با یکی از علائم زیر باشد، همان‌جا نباید منتظر ماند:

  • تو کشیدن قفسه سینه یا فرورفتن پوست بین دنده‌ها هنگام نفس کشیدن
  • گشاد شدن پره‌های بینی
  • ناله یا خرخر هنگام بازدم
  • کبودی اطراف لب یا ناخن‌ها

پس تنفس نوزاد در ۶۰ بار در دقیقه به‌تنهایی زنگ خطر نیست. تداوم آن، همراهی علائم دیگر و آرام نشدن نوزاد است که اهمیت دارد.

تنفس دوره‌ای نوزاد؛ وقتی نفس‌ها نامنظم می‌شود

بسیاری از نوزادان چند ثانیه پشت‌سرهم تند نفس می‌کشند، بعد حدود ۵ تا ۱۰ ثانیه مکث می‌کنند و دوباره تنفس منظم را از سر می‌گیرند. به این الگو تنفس دوره‌ای می‌گویند. بخشی از مراکز تنفسی مغز نوزاد هنوز در حال رسیدن‌اند و این نامنظمی، به‌خصوص در هفته‌های اول و هنگام خواب، رایج است.

اگر نوزاد در این مکث‌ها رنگ پوستش عوض نمی‌شود و خودش دوباره نفس می‌کشد، معمولاً جای نگرانی نیست. اما مکثی که طولانی‌تر از ۱۰ تا ۲۰ ثانیه شود، یا مکثی که با کبودی، بی‌حالی یا شل شدن بدن نوزاد همراه باشد، نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.

چطور تعداد تنفس نوزاد را درست بشماریم؟

عدد غلط می‌تواند هم نگرانی بی‌مورد ایجاد کند و هم مشکل واقعی را پنهان کند. برای شمارش دقیق:

  1. صبر کنید نوزاد آرام یا خواب باشد. بلافاصله بعد از گریه، شیر خوردن یا بغل شدن نشمارید.
  2. لباس را کنار بزنید تا حرکت قفسه سینه و شکم دیده شود.
  3. هر بالا و پایین رفتن قفسه سینه را یک نفس حساب کنید.
  4. یک دقیقه‌ی کامل بشمارید. چون تنفس نوزاد نامنظم است، شمردن ۳۰ ثانیه و دو برابر کردن آن دقیق نیست.
  5. اگر عدد بالا بود، ۱۰ تا ۱۵ دقیقه بعد دوباره بشمارید.

تا حد ممکن نوزاد را بدون این‌که متوجه شوید و بدون این‌که بیدار شود بشمارید. در ثبت چند اندازه‌گیری در ساعت‌های مختلف می‌تواند به پزشک هم کمک کند.

تند نفس کشیدن نوزاد چه زمانی نگران‌کننده است؟

هر تغییری در تنفس نشانه‌ی بیماری نیست، اما این موارد را جدی بگیرید و فوراً به پزشک اطفال یا اورژانس مراجعه کنید:

  • تعداد تنفس مداوم بیش از ۶۰ بار در دقیقه در حالت استراحت
  • تعداد تنفس کمتر از ۳۰ بار در دقیقه همراه با بی‌حالی
  • ناله یا خرخر هنگام بازدم
  • تو کشیدن قفسه سینه و گشاد شدن پره‌های بینی
  • کبودی یا رنگ‌پریدگی اطراف لب، زبان یا ناخن‌ها
  • وقفه‌های طولانی در تنفس
  • خسته شدن نوزاد هنگام شیر خوردن یا امتناع از شیر
  • تب، به‌ویژه در نوزاد زیر سه ماه

در این شرایط منتظر ماندن یا شمردن‌های مکرر در خانه توصیه نمی‌شود.

تاکی‌پنه گذرای نوزادی چیست؟

تاکی‌پنه به معنی تنفس سریع است. تاکی‌پنه گذرای نوزادی یکی از شایع‌ترین علت‌های تندی تنفس در ساعات اول بعد از تولد است. در دوران جنینی ریه‌ها پر از مایع‌اند و بعد از تولد باید این مایع جذب شود. اگر جذب با تأخیر انجام شود، نوزاد برای جبران تندتر نفس می‌کشد.

این اختلال بیشتر در نوزادان متولدشده با سزارین، نوزادان نارس و نوزادان پسر دیده می‌شود. نشانه‌ها شامل تنفس بیش از ۶۰ بار در دقیقه، ناله هنگام بازدم، تو کشیدن قفسه سینه و گاهی کبودی است. این وضعیت معمولاً در یک تا سه روز با مراقبت و در صورت نیاز اکسیژن‌درمانی بهتر می‌شود. تشخیص و درمان آن با پزشک است و در بیمارستان انجام می‌شود، چون تندی تنفس در ساعات اول تولد باید زیر نظر تیم درمان باشد.

تعداد تنفس نوزاد نارس

نوزادان نارس ریه‌های نابالغ‌تری دارند و الگوی تنفس‌شان نامنظم‌تر است. مکث‌های تنفسی و تنفس دوره‌ای در آن‌ها بیشتر دیده می‌شود و سندرم زجر تنفسی در آن‌ها شایع‌تر است. برای نوزاد نارس نباید فقط به محدوده‌ی عمومی این مقاله تکیه کرد و پزشک یا پرستار بخش نوزادان است که باید حد هشدار را برای او تعیین کند.

چه کارهایی به تنفس راحت‌تر نوزاد کمک می‌کند؟

  • نوزاد را همیشه به پشت بخوابانید و روی تشک سفت بگذارید.
  • محل خواب را از بالش، پتوی سنگین و اسباب‌بازی خالی نگه دارید.
  • اتاق را بیش از حد گرم نکنید و نوزاد را زیاد نپوشانید.
  • بینی گرفته را با سرم نمکی و ساکشن ملایم باز کنید.
  • نوزاد را از دود سیگار و افراد مبتلا به سرماخوردگی دور نگه دارید.
  • پس از شیر دادن نوزاد را آروغ بگیرید تا فشار روی ریه‌ها کمتر شود.

سوالات متداول

نوزاد یک‌ماهه چند بار در دقیقه نفس می‌کشد؟

معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ بار در دقیقه، با تعداد بیشتر در بیداری و کمتر در خواب. اگر آرام و صورتی‌رنگ است و بیش از ۶۰ نمی‌شود، معمولاً طبیعی است.

نوزاد در خواب تند نفس می‌کشد و گاهی مکث می‌کند، خطرناک است؟

مکث‌های ۵ تا ۱۰ ثانیه‌ای بعد از چند نفس تند، که خودش دوباره شروع به نفس کشیدن می‌کند، معمولاً تنفس دوره‌ای است. اما مکث طولانی‌تر یا همراه با تغییر رنگ پوست را اورژانسی بدانید.

صدای خرخر نوزاد هنگام خواب طبیعی است؟

صداهای ریز بینی در هفته‌های اول شایع‌اند و معمولاً به‌خاطر گرفتگی بینی. ولی ناله‌ی مداوم هنگام بازدم نشانه‌ی زحمت تنفسی است و باید بررسی شود.

این مقاله جایگزین معاینه‌ی پزشکی نیست. اگر درباره‌ی تنفس نوزادتان نگرانید، با پزشک اطفال تماس بگیرید.